Ekonominin genelinde 200’ün üzerinde alt sektöre yarattığı talep ve istihdam gücüyle lokomotif rolü üstlenen inşaat sektörünün önde gelen kuruluşlarını temsil eden Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nun Ocak 2024 sayısını yayımladı. “Yeni Yüzyılda Eski Sorunlar, Zorluklara Rağmen Gelen Başarılar” başlıklı analizde, küresel ve ulusal ekonomi ile inşaat sektörüne ilişkin veriler değerlendirildi.

İNŞAAT SEKTÖRÜ, EKONOMİNİN ÖNÜNDE BÜYÜDÜ

Raporun Ocak 2024 sayısında, inşaat sektörünün 2023 yılına yüksek girdi maliyetleri ve emtia sorunları ile başladığı hatırlatıldı. Yılın hemen başında yaşanan elim deprem felaketinin sonrasında bölgenin yeniden inşası için sektörün seferber olduğuna dikkat çekilen raporda, “Sektör, 2023 yılının ilk üç çeyrek döneminde, depremin de etkisiyle yıllık bazda sırasıyla yüzde 4,5, yüzde 6,6 ve yüzde 8,1 oranlarında, ekonominin üzerinde büyümüştür.

Ancak, kamuda tasarruf tedbirleri kapsamında zorunlu haller dışında yatırım programına yeni proje alınmayacağının açıklanmış olması, kuşkusuz 2024 yılında sektörü bekleyen en önemli sorunlardan bir olacaktır. İnşaat sektörünün 2023 yılının son çeyreğinde de büyümeyi sürdüreceği tahmin edilmektedir. Gayrimenkul sektöründe ise büyüme yavaşlamıştır.” denildi.

150 BİN TL MAAŞLAR MAVİ YAKALI ÇALIŞAN BULUNAMIYOR

Yapı Ruhsatı Verilen Yapıların Yüzölçümü Arttı Yapı Ruhsatı Verilen Yapıların Yüzölçümü Arttı

Özellikle işçilik endeksindeki artışın dikkat çekici boyutlara ulaştığına vurgu yapılan raporda, şu ifadelere yer verildi:

“İnşaat sektörü 2023 yılı boyunca girdi maliyetlerindeki yüksek artışlardan etkilenmiş, sektörün ara eleman sorunu iyice derinleşmiştir. İnşaatlarda istihdam edilmek üzere demirci, kalıpçı, iş makinesi operatörü, hatta düz işçi gibi “mavi yaka” olarak nitelendirilen orta kademe eleman bulmakta zorluk yaşayan sektörde, ücretler yıl sonunda aylık 150 bin TL seviyelerine kadar çıkmıştır.”

Sektörün sadece yurt içinde değil yurt dışında üstlenilen projeler için de istihdam sorunu yaşadığının belirtildiği raporda, “TMB tarafından da her fırsatta yetkili kurumlar ve kamuoyunun dikkatine sunulan bu sorunun çözümü için mevcut eğitim politikalarında köklü değişiklikler yapılması elzem görülmektedir. Nitekim, mevcut sistemde tamamı üniversiteye yönlendirilen gençlerin meslek ve sanat okullarına yönlendirilmesi, kısa vadede olmasa bile hem sektörün ihtiyaç duyduğu nitelik ve nicelikte elemana kavuşması, hem de ülkemizdeki işsizlik sorununun çözümüne katkı sağlaması bakımından önemlidir.” denildi.

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİKTE REKOR KIRILDI

Salgın sonrası toparlanma sürecine giren ekonomilerdeki sıkılaşma ve yaşanan savaşların neden olduğu tüm olumsuzluklara rağmen yurt dışı müteahhitlik hizmetleri alanında, 2023 yılında 389 projeyle 27 milyar 392 milyon dolar tutarında yeni iş hacmine ulaşıldığının belirtildiği raporda, “İnşaat sektörünün ilk kez 1972 yılında Libya ile yurt dışı pazara açılmasından bu yana ulaştığı uluslararası proje portföyü büyüklüğü, 135 ülkede üstlenilen 12 bin 71 projeyle toplam 501 milyar 878 milyon ABD Doları ile rekor düzeye ulaşmıştır.” ifadelerine yer verildi.

2024’TE HEDEF KÖRFEZ ÜLKELERİ VE IRAK

2023 yılı boyunca siyasi ilişkilerde olumlu gelişmelerin yaşandığı başta Suudi Arabistan olmak üzere Körfez bölgesi ülkeleri ve Irak’a yönelik yoğun çalışmalar yürütüldüğünün vurgulandığı raporda; “Ülkemizin Suudi Arabistan ile mevcut ilişkilerinin gelişimi çerçevesinde, ülkenin Türk inşaat sektörü için yıllık 10 milyar ABD dolarlık yeni iş potansiyeli taşıyan bir pazar konumuna geldiği görülmektedir. değerlendirmelerinde bulunuldu. Bununla birlikte “Basra Körfezi’nden Türkiye’ye kara ve demir yolu ağı ile ulaşacak Kalkınma Yolu projesinin önümüzdeki süreçte inşaat sektörümüzün yurt dışı faaliyetleri açısından büyük önem taşıyacağı düşünülmektedir.” ifadelerinin yer aldığı raporda, inşaat sektörünün 2024 yılı rotası vurgulanarak, yurt dışı müteahhitlik faaliyetlerine önem vereceğinin de altı çizildi.

FİNANSMANA ERİŞİM SORUNU YAŞANIYOR

Türkiye Müteahhitler Birliği’nin 2023 yılının son çeyrek dönemini değerlendirdiği raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere de yer verildi:

Devam eden kamu yapım işlerinde ilave fiyat farkı ödenmesi ve süre uzatımı verilmesine yönelik düzenlemeyi de içeren 7491 sayılı “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”, 28 Aralık 2023 tarih ve 32413 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yürürlüğe giren düzenleme mevcut hali ile sektörün beklentilerini karşılamamaktadır. Anadolu'nun dört bir tarafında yüklenicilerin projelerini yüksek borçlulukla tamamlamaya çalışmaktadır. Müteahhitlik firmalarının borçluluk oranları 2023 yılı boyunca yüksek seyretmiş, borç stokundaki artış da belirgin biçimde devam etmiştir. BDDK'nın verilerine göre Kasım 2023 itibarıyla sektörde takipteki kredi hacmi 25,5 milyar TL olup takipteki kredi oranı yüzde 3,2’dir. Piyasa faizlerinin halen yüksek ve bankaların kredi verme iştahının düşük olması nedeniyle firmalar için yıl boyunca finansmana erişim sorunu yaşanmıştır.

KONUT SATIŞLARINDA DÜŞÜŞ SÜRÜYOR

TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde konut satışları Kasım ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 20,6 azalarak 93 bin 514 olmuştur. Konut satışları Ocak-Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 14,9 azalarak 1 milyon 87 bin 349 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Kasım ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 68,5 azalarak 5 bin 245 olarak gerçekleşmiştir. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 5,6 olmuştur. Ocak-Kasım döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 33,6 oranında azalarak 171 bin 706 olmuştur. Yabancılara yapılan konut satışları Kasım ayında, 2022 yılının aynı ayına göre yüzde 61,5 azalarak 2 bin 342 olmuştur.

Editör: Emlak Zirvesi